خويشاوندى با شما را مىكنند و نه پيمان را « ( * ( كَيْفَ وَإِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لا يَرْقُبُوا فِيكُمْ إِلًّا وَلا ذِمَّةً ) * ) . « ال » به معنى خويشاوندى است و بعضى آن را به معنى عهد و پيمان دانسته‌اند ، در صورت اول منظور اين است كه قريش اگر چه خويشاوند پيامبر و گروهى از مسلمانان بودند ولى هنگامى كه خودشان كمترين اعتنايى به اين موضوع نداشته باشند و احترام خويشاوندى را رعايت ننمايند ، چگونه انتظار دارند پيامبر ص و مسلمانان در مورد آنها رعايت كنند . و در صورت دوم تاكيدى براى « ذمة » كه آن هم به معنى عهد و پيمان است محسوب مىشود . راغب در كتاب « مفردات » ريشه اين كلمه را از « اليل » به معنى درخشندگى مىداند چه اينكه پيمانهاى محكم و خويشاونديهاى نزديك داراى درخشندگى خاصى هستند . بعد قرآن اضافه مىكند كه هيچگاه فريب سخنان دلنشين و الفاظ به ظاهر زيباى آنها را نخوريد زيرا : « آنها مىخواهند شما را با دهان خود راضى كنند ، ولى دلهاى آنها از اين موضوع ابا دارد » ( * ( يُرْضُونَكُمْ بِأَفْواهِهِمْ وَتَأْبى قُلُوبُهُمْ ) * ) . دلهاى آنها از كينه و انتقامجويى و قساوت و سنگدلى و بى اعتنايى به عهد و پيمان و رابطه خويشاوندى پر است ، اگر چه با زبان خود اظهار دوستى و مودت كنند . و در پايان آيه اشاره به ريشه اصلى اين موضوع كرده مىگويد : « و بيشتر آنها فاسق و نافرمانبردارند » ( * ( وَأَكْثَرُهُمْ فاسِقُونَ ) * ) . در آيه بعد يكى از نشانه‌هاى فسق و نافرمانبردارى آنها را چنين توضيح مىدهد : « آنها آيات خدا را با بهاى كمى معامله كردند ، و به خاطر منافع زود گذر مادى و ناچيز خود ، مردم را از راه خدا باز داشتند ( * ( اشْتَرَوْا بِآياتِ اللَّه